Kolada yortusunu moldovada adetça nışannerlar ayleylän, hem hazırlanerlar ona ilerdän. Çoyuna deyni bu adetlerin korunması , angılrını vererlär dedelerdän eni evlat boyalarına. Bizim korespondent Zinaida Kanţır üürendi avtonomiyanın yaşayannarından nekadar onnar, harcadılar imek mallarına kolada sofrasına deyni hem nesoy adtleri koruyerlar onnar.
Yaşayannarın laflarına görä Kolada sofrasında ilk lääzım olsun sarma, paça, pişirilmiş domuz yaanısı yada tauk, ev sucukları hem başka. Yortu geçmeer adetça plasentadan, döşemedän hem tatlı ruletlardan. Ki hazırlamaa deyni hepsi bu imekleri, çorbaciyaklar hem çorbacılar giderlär panayıra yada tükennara. Taa çok alȇrlar yahnı, yımırta, maasul hem zarzavatlan, meyva. Bu yıl insannar nışannȇrlar, ani en az sıra gelecek harcamaa masaya 700 ley.
«Adetça imekleri yapaciiz, sarma pişireciiz, paça,hem başka imekleri.Bilmerim pek paalı. Neçinki paalar pe üüsek. Aylä büük, amma buna bakmadaan ani paalar üüsek adetleri bekerız. Göstermää gençlerä nicä biz ileri yaşardık».
«Adetleri bakȇrız büün uşaklar kolada gezeceklär, biz onnarı karşılayacez, bakmadaan hepsi zorliklara onnarı kabledeciiz. En ilin hazırlanacez, kartofi. Paça , katleti yapaceenız mı? Yоk yaparsak ayın bitkisinä neylän yaşayacez».
«Paça, sütleş yapaciiz. Sarma».
«Savaşacez, ki gözäl olsun, tatlı imekleri yapmaa. Yapȇrız kaurma, paça, türlü imeklär, balık hem başka.Paalar üüsek,yok ne söliim, bin- üç bin harcerız. Nicä kaldı dedelerimizdän, da ileri dooruda bu olsun. Kutlȇrım hepsimi bu yortuylan, saalık kısmet hepsinä».
«İmek mallarını aldık, sucuk, başka işleri. Başka bişey. 3-4 bin harcadık. Paalıca. Uşaklar sevinerlär, ani kolada geler. Yortuylan hepsini kutlȇrım».
«Pek sevineriz bu günä. Hazırlȇrız salata, bu adetlär taa eski zamanlardan kaldılar. Hepsinä saalık, kısmet hem usluluk».
«Yakın 700 ley harcadık, paça yaptık hem başka imeklär».
«Koladaya karım hazırlȇr imekleri, bän hazırlamȇȇrım, biz kendimiz moral tarafından hazırız.Çorba yapaceez, sevän imeemiz, pişirilmiş tauk.Kimär keret olivye yaperlar. Adetleri lääzım bakmaa, ki unutmamaa, onnarı, ki kaldılar dedelerdän».
«Kim tutȇr oruç, annara deyni yortu, eni yılı karşılamȇrız,koladaya hazırlanȇrız. Sarma paça, kaurma, hepsi kendimizdän, satın almȇȇrım. Buna eter bana. Soram eni yıla eskiycesına musaafırleri kumileri kabledeciiz».
«Hazırlanȇrız nicä hepsi, bizdä da, bän te taa alȇrım imek mallarını. Karım uşaklarlan evdä imää yaperlar. İlk yapȇrız paça yapȇrız, dolma biber, yada sarma, kabledeciiz koladıcıları. ölä bizdä kaldı taa bobalardan. Ölä lääzım olsun, tokat lääzım olsun açık. Kablederiz hepsini bütün ürektän. Ko bu yortu getisnin uygunnuk, kısmet hem sakık”.İlk yapacez paça, bu bizim imemiz, da bekleriz uşakları, sevimeliklän, lääzım bakmaa bizim adetleri. Bu pek gözäl yortu. diil lääzım onnarı unutmaa. Onnar kaldılar bizä bizim dedelerdän Uşaklar şimdi sevinerlär».
«Bu yıladan her yıl gezdim kolada, biz candan sevineriz bu yortuya, açan biz gezeriz kolada, kimä gireriz hepsi seviner».
Bir kila domuz yaanısını yada ev kuşlarından varnicä panayırda satın almaa 90- 150 leyadan. Paalılandılar 35-40 leyadan. Harcamakların bir payı gider zarzavatların hem meyvaların satın almasına. Yaanıyı satannar sölerlär, ani paalar kaldılar hep o uurda, nicä da geçän yıl.
«Eni yıla 1,5 bin gitti,mandarinı, apelsinı, hepsi bunnar.lokmam var kendimin. Koladay taa bütündän hazırlanmadım, amma 500 ley büün harcadım. Büün uşaklar, gezeceklär, onnar bunu benerlär, amma onnar taa çok beklerlär para, nekadar kolaç».
«Sarma yapacez hem düşünerim, balktan nesa yapmaa».
Ekspertin Väçeslav İoniţȇnın sayılarına görä, yortuya deyni bir ayleyä lääzım olacek harcasın yakın 7 bin ley, ne kuracek bir aylık kazanç parasının 40-60 proţendı. Bakarak ona ani çok yortu var bu aylar, bütündän harcamalar taa zeedä olaceklar, nekadar insan kazanȇr, ne getirecek baskıya finans tarafıdan urguladı ekspert: «Korku var, ani yortuda olacek boş sofra getirer ona, ani aylelär hazırlȇȇrlar 150 proţendä taa zeedä, nekadar lääzım. Yortular, angıları lääzım getirsinnär sevgi hem şennik, getirerlär stresa aylelerdä” nışannadı ekspert».
Bakmadaan üüsek paalara, sölerlär insannar, kolada sofrasında arrtırmȇȇrlar. Çoyuna deyni önemni , ki bir masada toplansın bütün aylä, çoyu açer oorucunu, imeklärda getirsinnär aklına evi hem küçüklüünü.
