Gagauziya M.Maruveviç adına BAM geçti “Gagauz XIX-XX aa. milli donakları katalogu” prezentaţiyası geçti. Bu olay topladı avtonomiyanın bilim adamnarını, muzeylär uzmannarını hem onnarı, kimä deyni dedelerimizdän kalan donaklar istoriyası paalıydır.
Bu katalog Gagauziya M. V. Maruneviç Adına Bilim-Aaraştırma Merkezi’nin kültura vaarlıının araştırmalarının sonucunu ortaya çıkardı. Burada toplu gagauzların donakları başlayarak XIX-cu asirdän. Dedelerimizin yaşamasında donaklar özel eri kaaplarmışalar hem kulturanın ayırı bir payıymışlar, nışannadı BAM öndercisi İrina Konstantinova: «Elbetki, bizä deyni çok önemni karıların donakları, gözäl küpelär, boynu askıları, karıyı gözäl gösterän takılar var, angılarını, elbetki lääzımdı üzä çıkarmaaţ bu bir moda, angısı çok önemni bizim için hem dä bu modayı, bu zamandaş zamannarda halkların özellikleri kaybeler. Bizim halkımız büük diil, amma zengin kulturası var hem onu üzä çıkarmaa lääzım».
Proektin baş redaktoru , profesor, doktor Adem Koç nışannadı, ani bu katalogta annadılan hem verilän takıları pek önemni korutmaa diil sade kiyatta, amma hergünkü yaşamakta da onnarı kullanmaa.
«Bunnar tarih korunması için, evladlara onnarı yaşatma işin çok önemni işlär. Önemli toplantılarda bu rubaları giimäk, uşaklara bunnarı göstermäk çok önemni»,- Adem Koç nışannadı.
Katalogta verilän takılar hem giiyimnär Gagauziya muzeylerindän hem yaşayannarından alındılar. Araştırmak işleri hem materialları toplamak birkaç yıl sürttü. Gagauz aylelerin taa çoyunda bu donaklar büük saygıylan korunȇrlar hem evladtan-evlada verilerlär.
Mariya Kasap Beşalma küüyün yaşayanı: «Bu blezik benim kakumun blezii. O yapılma şina parçasından. Bobam kesmiş, güllemiş, korafçıklarını iinäylän yapmış. Kaku kullanmış, bän kullanȇrım, sora da benim uşaklarım kullanaceklar».
Tülüküüyün muzey uzmanı Sofiya Pançeva açıkladı, ani gagauzların istoriyasında türlü olaylar olmuşlar, amma herbir karıya deyni büük bir gururmuş takıları korumaa. Bölä onnarın aylesindä dä olmuş.
«Onnarı mamu korumuş, hatır kendi anasından. Bu bizim bir relikviyamız»,- Sofiya Pançeva açıkladı.
BAM uzmannarı Gagauz takıları katalogun tanıtımını ilkyaz yortularına karşı geşirip, taa bir sıra nışannadılar karının gözelliini hem yalpaklıını.
Sergey Zahariya KDU rektoru: «Gözül bir olay büün geçer Gagauziya BAM, deeriz akademiyamızda, şükür ederim onnarı, ani buldular kendilerindä keef hem kolaylık bu işi açıklamaa hem brakmaa bizim gençlerä. Onnar lääzım bilsinnär, ani bizim karılar anıldılar dünnedä ruba, giiyim tarafından, boncuklar küpelär, angıları geldilär bizim dedelerimizdän hem istoriyamızın önemni bir payını kurȇrlar».
Katalog iki dildä tiparlandı. Burada verilän Donaklar, takılar hem rubalar istoriyası hem kullanma özellikleri annadılȇr. Olayın pay alannarı nışannadılar, ani katalog diil sade korusun gagauzkaların donak istoriyasını, amma verecek kolaylık bu adetleri hem vaarlıı enidän diriltmää hem cümnedä sorumnu yapmaa.