Moldovanın aaraştırmak hem üüretim mininsterlii predmetlerdä programa proektlerinicümnä konsultaţiyalarına çıkarmaa, gagauz dili hem literatura predmetindä. Takazalar hem tekliflär programaların son içindeliindä var kolay belli edilsinnär.
Gagauz dilin Ana dili statusu var, ama her günkü lafetmektä o az kullanılȇr. Okula gitmäk zamananı karşı kalkȇr dava dili korumaa sade diil, ama onun üüredilmesini annyışılı hem uygun yapmaa. Gagauziya üüretim bakanı Natalya Kristeva sayȇr, ani eni programayı kurarkana, en ilk lääzım reaal durumu esaba almaa.
NATALİYA KRİSTEVA Gagauziya üüretim bakanı
«Saklılık diil, hem biz hepsimiz bunu için söleeriz, ani baş problema – şindiki programada gagauz dilin uurun real durumu esaba alınmȇȇr».
Kristevanın laflarına görä, uşakların çoyu okula giderlär, gagauz dilini bilmeeyeräk. Bu arada da ilk klaslarda ana dilini üürenärkenä, onnar gramatika zorluklarınnan karşılaşȇrlar, çünkü dili sözlerindä kullanmȇȇrlar. Bunu soruşturmaklar çıkışları açıklȇȇrlar, angılarında analar-bobalar, üüredicilär pay aldılar söleer Natalya Kristeva.
NATALİYA KRİSTEVA Gagauziya üüretim bakanı
«Biz anaların-bobaların, üüredicileri üürenicilerin aralarında kocaman soruşturmayı geçirdik. O gösterdi, ani programayı zor hem üklü görerlär».
Gagauziyanın üüretim bakannıında inandırȇrlar, ani şindiki sistemaya kritika yapılȇr. Avtonomiyanın üüredicileri, bilimcilik temsilcileri alternativ programasını kararladılar. O iki yıl çalıştırılȇr hem nicä Kristeva söleer, ii tarafları belli eder.
NATALİYA KRİSTEVA Gagauziya üüretim bakanı
«Biz sayȇrız, ani istedikleri lääzım küçültmää hem esaba alarak gagauz dilin erini söz konusunda var olan duruma görä, uşakları en ilkin üüretmää annasınnar gagauz dilini, çeketsinnär lafetmää da sade sora gramatikaya, okumaya, yazıya üüretmää».
Gagauz dili hem literatura, başlankı klaslar üüredicisi Sofiya Rakovçena Kirsovo küüyün M.Tanasoglo adına gimnaziyasından 50 yıldan zeedä çalışȇr.
SOFİYA RAKOVÇENA gagauz dili hem literatura, başlankı klaslar üüredicisi
«Şindiki uşaklargagauz dilini azı bilerlär».
Avtonomiya yaşayannarı, kiminnän bizim seçim grupamız lafedäbildik, üüretmäk kurumnarda gagauz dili programanın uygunnuunu açıkladılar.
«Gagauz dili programası ddil zor».
«Benim uşaklarım üçü dä ii notalara gagauz dilini üürenerlär».
«Gagauz dili programası uşak başçasında uygun sayȇrım severim. Nicä üürederlär. Uşaklar evä geldiynän gagauz dilindä türkü çalȇrlar, türlü renkleri tekrarlȇȇrlar. benim üç uşaam yaslaya gezer da bän pek beenerim».
Üüretmäk programaların proektlerin cümnä açıklamaklarında verer kolaylıı üüredicilerä, bilimcilerä, ana-bobalara, kär üürenicilerä dä kendi tekliflerini bildirmää. Eni programalar 2027-ci yılda çalıştırılacek.