“Kim, erlim diil  bän, kim erlim diil biz diiştirecek dünneyi?” Bölä bir lozunglan millionnarlan insan  bitki yıllar eklendilär  “Global krizis. Biz insanız. Biz isteeriz yaşamaa” halklararası forumun  hazırlanmasına. 12 saatlık yayında bütün dünnedän ȇkspertlär  açıkladılar global problemaları klimatın diişilmesindä, baalı aaçlıklan,  kaçan insannarlan, ekomonika hem  klimat kataklizmalarınnan. Forum, angısı geçti  çiçek ayın 7 dä,  hazırlandı 180 devletin volontärlarınnan hem çevirildi 100 dilä, onnarın arasında gagauz dili dä. Hem gösterildi 10 bin platformada hem Mass Mediyalarda.  Bu dördüncü forum, angısı baalı  ȇkologiya  problemalarınnan.

Global ekologiya, ȇkonomika krizisları,  klimat kataklizmaları olȇrlar diil sade bir devlettä, ama bütün dünnedä. Bu proţeslär belli ederlär kendilerini diil sade bir insanın yaşamasında, ama bütün  planetada. Onun için insannar lääzım büün  toplansınnar, da çözünnär  problemaları, angıları alȇrlar binnärlän insannarın yaşamalarını. Büün var tehnologiyalar, angılarınnan var nicä  bu işleri yapmaa, urguladılar  forumun pay alannarı.

“Var pek çok tehnologiya uurunda  türlü klimat  olaylarına kararlar, aaraştırmaklar , prognozlar.  Ama gücenikli, ani  bizim cümnenin dikaytlıın ön planında gelirlär, bizdä  bu tehnologiyalar yok nicä  kullansınnar insannara deyni.  Onnarı kullanȇrlar ayırı bölümnerdä. Da pek önemli şindi  ki cümnä toplansın  hem birleşsin bütün bilim  adamnarın cümnesi.  Da bu tehnologiyalar verilsinnär  insannara deyni, ama diil sade kazansın insannarın bir payı”, nışannȇȇr forumun pay alanı Elena Zahariya.

Nicä söleerlär ekspertlär, bitki vakıt kataklizmaların sayısı zeedelendi, taa sık olȇrlar er tepremelär,  su buultmaları. Kuruyȇrlar en büük göllär. Binnärlän insanda yok kaliteli içmäk suyu. Eşil energiyaya geçmäk tä getirer büük problemaları energetika uurunda urgulȇrlar ekspertlär.

“2021 yılda Büük ayında Almaniyada  oldu büük defiţıt energiya uurunda. Neçinki  çoyu atom stanţıyalarını diiştirdilär lüzgär hem  güneş stanţıyalarına. Da olsun taa çok energiya kullandılar kömürü Ruminiyadan, Bulgariyadan  hem başka  energiya alındı üülen — batı Evropadan, da bu getirdi ona, ani Harvatiyada  durguttu işini elektrik stanţıyası”, açıkladı ȇkspertlerin biri.

En önemli, ne açıklandı forumda, o, ani diil CO2 belli eder kendisini klimatın diişilmesindä, nicä söleerlär bizä bilim adamnarı, ama bu proţeslar olȇrlar kosmostan her 12 bin yıl aşırı.

“Soluun tempereturası başladı büümää  taa 300 yıl geeri, ama bizi isteerlär inandırtmaa, ani  o  klimat kuvetleri,  angıları taa eveldän  belli edärdilär  temperaturayı, ansızdan  kesildilär 20 asirdä”, nışannȇȇr taa bir ȇkspert.

Taa bir büük problema, angısı kaldırıldı forumda, bu fidannarın kesmesi. Her yıl dünnedä  kesiler 21 million kub daa. Bu erlerdä başka yok hayvan, insan  yok nicä orada yaşasın.

Beş ayın içindä 180 devlettän volontärlar  topladılar, aaradalar ekpertleri hem hazırladılar  videoları, ki bu forum olsun. Hepsicii onnardan çalışerlar türlü sferalarda, da bol vakıdında hazırlaardılar forumu.  Herbirin onnarda vardı kendi motivaţiyası eklenmää bu büük global işä.

“Açan üürendim proekt için, çekettim üürenmää, annama onun temellerini. Kendin annȇrsın,  ani  vermää cuvaplıı kimä sa problemaların çözmesindä:  devletä, komuşuya, bu sayılȇr ani yapmamaa ozaman bişey. Da en dooru karar — çeketmää ne sa yapmaa kendi tarafından, koymaa kuvet, vakıdını ki  bu diişilmeklär olsunnar”, söleer forumun pay alanı Oleg Zahariya.

 

“Peydalandı istek yaşamaa taa ii dünnedä, da taa küçüktän  duyardım, ani o dünnä, angısında biz yaşȇrız, diil dooru,  ölä diil lääzım olsun.  İnsannar diil lääzım ölsünnär cenklerdä, aaçlıktan,  açan bizdä var çok mall,  da çoyu onnardan sıbıdılȇr. Da bunu annayarak,  ne olȇr büün, sän annȇrsın, ani sade insannar var nicä  nesa diiştirsin.  Da hepsi çekiler kendindän, da bän oldum proektin pay alanı”, annattı Elena Zahariya.

“Kim, erlim diil  bän, kim erlim diil biz diiştirecek dünneyi?” Bölä slogannan toplayıp  kuvetlerini forumun pay alannarı  isterlär kurmaa  yaradıcılık cümneyi, neredä  insanın yaşaması en paalı ne var dünnedä. Neredä her bir insanda olacek en lääzımnı yaşamak için, sölerlär  proektin pay alannarı.

“Sebeplär neçin bu oler, çıraklık problemaları, zorlatmak problemaları,  finans çıraklıı. Bu problemalar pek önemli, da büün cümnedä, insannarda yok toplu bakış,  ne halizdän oler, hem nekadar  bu krizislar belli olȇrlar her bir insanda. O görmeer, ani var buna çıkış.  Çıkış var — toplanmaa bir ideyanın dolayında deyni kurmaa yaradıcılık cümnesini”, söleer forumun pay alanı Oleg Zahariya.

Da kimsa düşünärsa, ani kataklizmalar, angıları olȇrlar dünnedä, onnara ilişmeyecek,  yannış düşünerlär. Da nicä sölerlär: “haberin varsa — ozaman  hazırsın”.